Ο Παγανισμός όπως παρουσιάζεται στη σημερινή εποχή δεν έχει
καμία σχέση με την προχριστιανική θρησκεία των ευρωπαϊκών λαών.Κάποιες φορές ακούμε διάφορους ορισμούς στα Μέσα Ενημέρωσης ή στην καθημερινότητά μας αλλά συνήθως είναι πρόχειροι και ασαφείς.
Ο όρος είναι συγκεντρωτικός και δεν αναφέρεται σε μια θρησκεία μόνο. Με τον ίδιο τρόπο που ονομάζουμε κάποιες θρησκείες Μονοθεϊστικές, παρομοίως ονομάζουμε Παγανισμό πολλές μικρές και μεγάλες σέχτες πιστών οι οποίες είτε διαφέρουν πολύ είτε δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Για παράδειγμα, στις Η.Π.Α, η πιο διαδεδομένη παγανιστική ομάδα είναι η Wicca,η οποία μέσα από έναν κυκεώνα συγκρητισμών και ιδεολογικής ελαφρότητας δεν αποτελεί παρά μια καρικατούρα φθηνής κινηματογραφικής μαγείας.Θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε κάπως πιο σοβαροφανή από τα βιβλία του Harry Potter.Παγανιστές είναι και οι παντουρανιστές Τούρκοι οι οποίοι έχουν κύρια θεότητα τον Τανρί-σε μια προσπάθεια επιστροφής στο παρελθόν του έθνους στις στέπες της Μογγολίας.Όπως είναι εμφανές καμιά σχέση και ομοιότητα δεν μπορούμε να βρούμε μεταξύ των δύο αυτών τάσεων,παρόλα αυτά τις ονομάζουμε παγανιστικές.
Η τάση αυτή της επιστροφής σε μια κάποια αρχαιότητα δεν είναι φυσικά νέο φαινόμενο,υπήρχε ήδη μόλις από την επικράτηση του χριστιανισμού τον 4ο αι και δημιούργησε και κάποιες σπασμωδικές κινήσεις και κατά την ύστερη βυζαντινή περίοδο αλλά μόνο σε λόγιο επίπεδο και όχι κοινωνικής απήχησης.Οι σύγχρονες παγανιστικές ομάδες οφείλουν τις ρίζες τους στην δεκαετία του 1960,την περίοδο δηλαδή αμφισβήτησης όλων των τότε δεδομένων αυθεντιών-άρα και της "κατεστημένης" θρησκείας,του χριστιανισμού.Όπως πολλοί ανατολίτες γκουρού επέδραμαν στο δυτικό κόσμο για να απλώσουν τις (προσωπικές επί το πλείστον)διδασκαλίες τους, κατά τον ίδιο τρόπο ξεφύτρωσαν ομάδες όπως οι Σατανιστές,η Επιστημολογία++.Μια από αυτές τις τάσεις στη σημερινή εποχή είναι και κάποιοι που εμφανίζονται ως "Ελληνες Εθνικοί" βρίσκοντας τις "ρίζες τους" στην αρχαία Ελλάδα αυτοχριζόμενοι επίσης ως μοναδικοί εκπρόσωποι και διακινητές των όποιων ιδεών της.
Στην Ελλάδα του 21ου αι όσοι κατατάσσουν τους εαυτούς τους σε εκείνους που ευαγγελίζονται μια επιστροφή-έστω και σε ατομικό επίπεδο-σε μια αρχαιολατρεία θρησκευτικού επιπέδου,μοιραία έρχονται αντιμέτωποι με κάποια ζητήματα.Κάποια βασικά από αυτά είναι τα παρακάτω:
-Τι ακριβώς είναι ελληνική αρχαιότητα;Ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης;Ο Όμηρος και οι Προσωκρατικοί;Είναι όσοι γράφουν ελληνικά;Άρα μπορούμε να προσθέσουμε και τον Φίλωνα,τον Μέγα Βασίλειο και τον Πορφύριο.Ή όχι;Μήπως όσοι γράφουν ελληνικά και γεννήθηκαν στην Ελλάδα;Τι είναι Ελλάδα όμως;Σίγουρα όχι η χώρα που σχηματίζεται στο φαντασιακό του σύγχρονου νεοέλληνα όταν ακούει το όνομα του κράτους που διαμένει.Αν πάλι πάρουμε τον κλασικό ορισμό του Ισοκράτη για την κοινή παιδεία πρέπει να ορίσουμε ποια είναι αυτή η κοινή παιδεία.Αν λοιπόν επικεντρωθούμε στο θρησκευτικό κομμάτι αυτής της κοινής παιδείας θα ανακαλύψουμε (ήδη με την βοήθεια του Ηροδότου) πως πολλοί θεοί που λάτρευαν οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήταν ελληνικής καταγωγής αλλά γενικότερα από την Ανατολή.Υπάρχει λοιπόν ένα μεγάλο πρόβλημα ορισμού και συνεπώς σύγχιση.
-Ποιες ακριβώς είναι οι πηγές της αρχαιοελληνικής θρησκευτικότητας;Στις τελετές των νοσταλγών της αρχαιότητας πως γνωρίζουν ποιες προσευχές λέγονταν;Που έχουν καταγραφεί ανάλογες πληροφορίες ώστε να ξέρουμε σε ικανοποιητικό βαθμό το τελετουργικών των αρχαίων τελετουργών;Οι μοντέρνοι εθνικοί δίνουν σε αυτό το ζήτημα δυο απαντήσεις:1.Οι ιερείς δεν είχαν "ιερές γραφές" οπότε οι εκάστοτε προσευχές άπτονταν του αυτοσχεδιασμού του ιερέα.2.Οι χριστιανοί διώκτες κατέστρεψαν τα όποια κείμενα θρησκευτικής τελετουργίας-οπότε δεν έχουμε κανένα στοιχείο.Αφήνοντας ασχολίαστα και τα δυο επιχειρήματα μπορούμε απλά να επισημάνουμε πως η οποιαδήποτε σύνδεση με το οποιοδήποτε τυπικό μιας οποιασδήποτε αρχαιοελληνικής θρησκευτικής απόχρωσης είναι σχεδόν ανύπαρκτη.Αυτός ίσως είναι ο λόγος των φαιδρών συγκεντρώσεων με χλαμύδες και πυρσούς από γραφικούς των οποίων το φαντασιακό αποτελείται από κινηματογραφικές ταινίες και όσα έχουν διαβάσει σε βιβλία αμφιβόλου ποιότητας. (συνεχίζεται...)